Wereld zet zich schrap voor grimmig VN-klimaatrapport

Deze maandag verschijnt een alarmerend, en naar alle waarschijnlijkheid historisch, rapport over klimaatverandering. Het internationale klimaatpanel IPCC van de Verenigde Naties brengt, voor de zesde keer sinds de oprichting in 1988, een rapport uit over de natuurwetenschappelijke basis van de klimaatopwarming.

Dit rapport is het eerste van drie delen die tot aan begin 2022 zullen verschijnen. De twee andere delen zullen gaan over mogelijke oplossingen voor klimaatverandering en de sociale en economische gevolgen in specifieke regio’s. In dit eerste rapport zal een breed beeld geschetst worden van hoe het klimaat opwarmt door menselijke activiteit.

Dat beeld zal grimmig zijn.

Uit een vooruitblik op de site van het wetenschappelijke tijdschrift Nature, blijkt dat het internationaal afgesproken streefdoel om onder de 1,5 graad opwarming te blijven niet kansrijk meer is. Die grens wordt mogelijk al rond 2030 overschreden, en volgens sommige modellen al eerder.

Lees ook: Hoe het klimaatpanel van de VN iedereen bij de les houdt

Uit diverse klimaatstudies blijkt zelfs dat de wereld op koers ligt om gemiddeld zo’n 3 graden warmer te worden in 2100 dan voor de industrialisatie – tenzij overheden, burgers en bedrijven hun uitstoot van broeikasgassen veel sterker terugbrengen.

De klimaatcrisis zal ervoor zorgen dat delen van de bewoonde wereld en de ecosystemen op aarde ingrijpend zullen veranderen of verdwijnen. Het IPCC-rapport zal ook ingaan op de vraag of hittegolven, natuurbranden, overstromingen en droogtes een frequenter deel zullen zijn van het leven op deze planeet.

Vallende dominostenen

Daarbovenop is de laatste tijd in veel wetenschappelijke literatuur aandacht voor de onomkeerbaarheid van bepaalde klimaatveranderingen, vaak kantelpunten genoemd.

„Bijvoorbeeld dat door hogere temperaturen en droogtes, delen van de Amazone niet meer kunnen voortbestaan”, staat in Nature. „Deze kantelpunten kunnen elkaar ook versterken, als vallende dominostenen.”

Het rapport moet ‘beleidsrelevant maar beleidsneutraal’ zijn. Er staan geen aanbevelingen in over reductie van broeikasgassen of adaptatiemaatregelen om landen en ecosystemen voor te bereiden op de klimaatcrisis. Dat zijn besluiten die in andere gremia moeten worden genomen.

Het samenstellen van het rapport is een klus geweest van zes jaar. De studies die het gezamenlijk ondersteunen, zijn uitgebreid becommentarieerd en aangescherpt door wetenschappers wereldwijd. Volgens het IPCC zelf ontving het voor de tweede versie 51.387 commentaren van 1.279 experts. In totaal worden ruim 14.000 wetenschappelijke papers gebruikt als bron. Vorige IPCC-rapporten gelden als leidend bij het formuleren van klimaatbeleid wereldwijd.

Grote inhoudelijke verrassingen zal de nieuwe editie niet bevatten, omdat die bestaat uit reeds gepubliceerde wetenschappelijke studies. Maar de samenhang tussen alle losse bevindingen, en de breedgedragen weging van al die studies tezamen zal vrijwel zeker grote impact hebben.

Modellen bevatten onzekerheden

Ook zal het dieper ingaan op de mate van zekerheid die onderzoekers denken te hebben. Modellen van zeer complexe systemen als het klimaat bevatten per definitie grote onzekerheden en onvoorspelbaarheid. Dat leidt soms tot kritiek op de stelligheid van IPCC-rapporten, en ook de komende dagen en weken zullen sceptici aan verschillende kanten van het politieke spectrum zich uitspreken.

IPCC-rapporten zijn leidend bij het formuleren van klimaatbeleid wereldwijd

Maar de gevolgen van klimaatverandering zijn niet meer voorbehouden aan rekenmodellen en toekomstvoorspellingen. Het rapport verschijnt vlak na opvallende extreme weersverschijnselen zoals de overstromingen in Duitsland en Limburg en een hittegolf van meer dan 50 graden in Canada in juli. Dat zijn gebeurtenissen die door klimaatwetenschappers worden gekoppeld aan de grotere kans dat dit soort extreem weer voorkomt op een warmere planeet.

Door de groeiende urgentie viel in de voorgaande IPCC-publicaties al een verandering van toon op: die wordt steeds existentiëler. In de inleiding van een vorige IPCC-publicatie stond een doordringend citaat van de Franse schrijver Antoine de Saint-Exupéry: „Als het gaat om de toekomst, draait het er niet om haar te voorspellen – maar om haar mogelijk te maken.”

Het is de vraag welke grote woorden er vandaag in het nieuwe rapport zullen staan – en hoe de mensheid daarop zal reageren.

Source