Poolse leider belooft het straffen van rechters te staken

Polen zal voldoen aan de eis van de Europese Commissie om het straffen van rechters via een speciale tuchtkamer te staken. „We zullen de disciplinaire kamer zoals die nu functioneert opheffen en op die manier verdwijnt het onderwerp van het conflict”, zei Jaroslaw Kaczynski, vicepremier en werkelijke leider van de Poolse regering, zaterdag in een interview met het persbureau PAP.

Het Europees Hof van Justitie heeft herhaaldelijk geoordeeld dat het uit hun ambt zetten, salaris ontnemen en strafrechtelijk vervolgen van kritische rechters, zoals Polen dat doet met een speciale disciplinaire kamer binnen haar Hoge Raad, in strijd is met het Europees recht. Volgens het Hof in Luxemburg is de gepolitiseerde tuchtkamer „geen onafhankelijke en onpartijdige rechtbank”. De Europese Commissie dreigde Polen een forse dwangsom op te leggen als het dit tuchtregime niet voor 16 augustus afschaft.


Kritiek rechtsstaat Polen en Hongarije komt op pikant moment

Het vergelden van rechters die kritiek hebben op de ontmanteling van de rechtsstaat door de conservatief-nationalistische regering is slechts één van de conflicten tussen de Europese Commissie en het Midden-Europese land. Sinds de PiS-partij van Kaczynski in 2015 aan de macht kwam, is stelselmatig ingegrepen in de onafhankelijkheid van de rechterlijke macht. Zowel de tuchtkamer als het Constitutioneel Hof bestaat inmiddels volledig uit – deels illegaal benoemde – rechters uit het regeringskamp.

Eind augustus moet het Poolse Constitutioneel Hof zich, op verzoek van de regering, uitspreken over de vraag of Polen het Europees recht wel moet blijven erkennen. Met een negatief antwoord zou Polen zich de facto buiten de rechtsorde van de EU plaatsen.

Meer conflicten

Het is onwaarschijnlijk dat het afschaffen van de tuchtkamer het conflict met de EU beëindigt, zoals Kaczynski pretendeert. Polen heeft zich eerder aan uitspraken van het Europees Hof geconformeerd, zoals het intrekken van gedwongen vervroegd pensioen van rechters. Ondertussen ging de ontmanteling van de „geprivilegieerde kaste” van „inefficiënte en corrupte rechters”, zoals Kaczynski ze omschrijft, onverminderd door.

De sloop van de Poolse rechtsstaat heeft nationale en internationale gevolgen gehad. In Polen zelf besloot het gekaapte Constitutioneel Hof vorig jaar dat de abortuswet uit 1993 niet in lijn is met de grondwet. Zo werd niet op democratische wijze, maar via de gepolitiseerde rechtspraak vrijwel alle abortus in Polen onmogelijk gemaakt. Rechters in andere EU-landen aarzelen met het overleveren van verdachten aan Polen, omdat ze betwijfelen of die een eerlijk proces zullen krijgen.

Zeker zo problematisch voor Kaczynski zijn de conflicten binnen zijn eigen regering. Deze is voor een meerderheid in de Sejm, het Poolse Lagerhuis, afhankelijk van twee kleine coalitiepartijen die allebei dreigen de samenwerking op te blazen. De radicale Justitieminister Zbigniew Ziobro, de drijvende kracht achter de justitiële ingrepen, hekelde vrijdag zijn eigen regering om het telkens „bezwijken voor de onwettige chantage van de Europese Unie”. Een unie waar hij „niet tegen elke prijs” lid van wil blijven.

De wat gematigder minister van Economische Zaken, Jaroslaw Gowin, gebruikt dezelfde woorden over de coalitie. Hij wil „niet tegen elke prijs” een regering blijven steunen die van plan is de lasten voor ondernemers te verhogen. PiS heeft dure plannen om de economie aan te zwengelen na de coronapandemie, maar is het oneens over wie daar het meeste profijt van moet hebben.

Sowieso is de bekostiging van de zogenoemde ‘Poolse Deal’ afhankelijk van tientallen miljarden euro’s uit het Brusselse herstelfonds. De Europese Commissie heeft – in afwachting van uitwerking van een rechtsstaattoets – de Poolse stimuleringsplannen nog niet goedgekeurd. Die toets is met het opheffen van de tuchtkamer niet van tafel.

Source