‘Hou je muil’ was het gezellige deel van de televisie-avond

Ja, acteur Gijs Scholten van Aschat moest weer herhalen wat het belang van kunst en cultuur is, in EenVandaag. „Het is ademhalen, voor veel mensen. Het is ‘zonder kan ik niet’.” Maar in coronatijd ging de aandacht van het kabinet en (een paar miljard euro) naar bedrijven als KLM. Terwijl, zegt Scholten van Aschat: „Als de CEO begraven wordt, dan wordt er Bach gespeeld. De jaarcijfers worden niet voorgelezen.” Scholten van Aschat is een van de pakweg veertig acteurs in Nederland met een vaste baan. Hij heeft in coronatijd óók genoten, zegt hij, van de natuur en de stillere steden. Hij kon dat. Freelance acteurs zaten zonder inkomen.

Maar wacht. We wilden de avond opdelen in een gezellig en een ongezellig deel, de journaals stroomden terecht over van de klimaatproblematiek, en we waren ook nog een deprimerende documentaire van plan. Even ontsnappen dus, naar RTL Boulevard, waar maandag onder het kopje ‘hou je muil’ de terugkomst van de ‘kakkerige luie schoen’ de loafer werd gevierd. Ook ging het over de twéé gratis coronazelftests die Rutte beloofd heeft aan huishoudens op te gaan sturen. De RTL-presentatoren hoefden die dingen niet, die hadden zelf thuis hele dozen staan omdat ze een paar keer per week zo’n test doen. Wetenschapsjournalist Diederik Jekel bekende dat hij waarschijnlijk per ongeluk de halve serre van Sywert van Lienden heeft betaald met zelftests. Ook vroeg hij zich af waarom Rutte een „escaperoom” van die gratis tests moet maken met een brief en een code. Rutte wil ze door de PTT laten verspreiden, zei hij, wat volgens Jekel verklaart dat hij er zo laat mee komt, want dat heet al jaren PostNL. Echt, er zou in elk programma een wetenschapsjournalist moeten zitten, het fleurt de boel enorm op.

Kinderlijke mannen

Zo konden we die deprimerende docu wel aan, dachten we: American Insurrection, op Canvas, over de bloei van rechts-extremistische groeperingen in de Verenigde Staten onder Donald Trump. De Proud Boys, de Wolverine Watchmen, de Boogaloo Boys met hun ironische Hawaï-hemden, wat lone wolves. Ze hebben allemaal contact met elkaar en zijn griezelig vaak (oud-)militairen van het Amerikaanse leger. Onderzoeksjournalist Adam Clay Thompson (van het documentaireprogramma Frontline van de Amerikaanse publieke omroep PBS), volgt ze sinds 2017. Toen werd in Charlottesville Heather Heyer (32) met opzet door een rechts-extremistische demonstrant doodgereden.

Kinderlijke mannen lijken het, die rechts-extremisten, met kinderlijke ideeën. En met vuurwapens. Ze haten de staat, zeggen dat die hun vrijheid aantast – terwijl Trump op hun hand was. Trump noemde Black Lives Matter en Antifa juist staatsgevaarlijk, hoe vaak zijn veiligheidsadviseur Elizabeth Neumann hem ook vertelde dat niet die bewegingen maar de extreem-rechtse groepen op gewapende revolutie uit waren. Díé mensen doden zomaar politieagenten in Californië (2020), maken plannen om Gretchen Whitmer, gouverneur van Michigan, te ontvoeren (2020), en bestormen op 6 januari 2021, aangemoedigd door Trump, het Capitool. Heel dapper dat Thompson zelfs na bedreigingen nog met hen praat.

Ongrijpbaar

Nu Biden president is, staat bestrijding van rechts-extremisme in het Amerikaanse leger eindelijk op de agenda. Maar Thompson laat goed zien hoe ongrijpbaar extreem-rechtse groepen zijn. Afgelopen weekend berichtte The Washington Post dat in Mississippi sinds 2000 minstens acht zwarte Amerikanen gelyncht zouden kunnen zijn, opgehangen aan bomen, terwijl de politie hun dood als zelfmoord zag en weinig nader onderzoek deed.

We zijn maar gaan slapen voor we te veel vervelende gedachten kregen over rechts-extremisme in Nederland.

en vervangen deze week Arjen Fortuin.

Source